Bloedend tandvlees: oorzaken, wat u zelf kunt doen en wanneer naar de tandarts

Bloedend tandvlees heeft meestal één oorzaak: tandvleesontsteking (gingivitis) door bacteriële plaque langs de tandvleesrand. Met de juiste reiniging herstelt het tandvlees doorgaans binnen 10 tot 14 dagen; bloedt het langer dan twee weken of komen er waarschuwingssignalen bij, dan hoort het bij de tandarts of mondhygiënist. Bloed op de tandenborstel is dus geen reden tot paniek, maar ook geen reden om het te negeren. Dit artikel legt uit waarom tandvlees bloedt bij poetsen, hoe u een gewone ontsteking onderscheidt van parodontitis, wat u de komende twee weken thuis kunt doen, wanneer u direct een arts moet zien en wat behandeling in Nederland kost.

Snel antwoord: de meest voorkomende oorzaken van bloedend tandvlees

Oorzaak

Typische kenmerken

Wat te doen

Tandvleesontsteking (gingivitis)

Rode, gezwollen tandvleesranden, bloed bij poetsen en bij ragers

Twee keer per dag grondig poetsen, dagelijks ragers, mondhygiënist

Parodontitis

Bloeden, slechte adem, terugtrekkend tandvlees, later loszittende tanden

Tandvleesonderzoek met pocketmeting, professionele behandeling

Net begonnen met flossen of ragers

Bloed in de eerste dagen

Doorgaan; het bloeden neemt meestal binnen twee weken af

Harde borstel, te hard poetsen

Geschaafd tandvlees, blootliggende tandhalzen aan de buitenkant

Zachte of elektrische borstel, weinig druk

Zwangerschap, hormonen

Gevoeliger, snel bloedend tandvlees, vaak vanaf het tweede trimester

Zorgvuldige mondhygiëne, controle bij de tandarts tijdens de zwangerschap

Bloedverdunners

Langer bloeden bij kleine irritatie

Niet zelf stoppen, de tandarts informeren

Diabetes, roken

Trager herstel, snellere voortgang van tandvleesziekte

Bloedsuiker onder controle, stoppen met roken, regelmatige controles

Bloedziekten (zeldzaam)

Bloeden zonder aanleiding, blauwe plekken, neusbloedingen, vermoeidheid

Zonder uitstel naar de huisarts, bloedonderzoek

Gingivitis of parodontitis: wat is het verschil

Gezond tandvlees is lichtroze, sluit strak om de tand en bloedt niet bij poetsen. Tussen tand en tandvlees zit een ondiep spleetje dat bij een gezonde mond meestal 1 tot 3 mm diep is. Hoopt plaque zich op langs de tandvleesrand, dan reageert het afweersysteem met een ontsteking: het tandvlees wordt rood, zwelt op en bloedt bij elke aanraking van de borstel. Dat is gingivitis. Het komt veel voor en het belangrijkste is dat het omkeerbaar is: haalt u de plaque weg en houdt u die weg, dan herstelt het tandvlees binnen enkele dagen tot twee weken.

Duurt de ontsteking maanden, dan dringt ze dieper door. De vezels die de tand in het bot verankeren raken beschadigd, het spleetje wordt een pocket en het bot rond de tand trekt geleidelijk terug. Een pocket van 4 mm of dieper wijst op parodontitis. Die is niet terug te draaien, verloren bot groeit niet vanzelf terug, maar ze is wel tot stilstand te brengen en langdurig onder controle te houden. Parodontitis doet vaak geen pijn; bloedend tandvlees is daarom soms het enige signaal dat mensen jarenlang negeren. Het hele ziektebeeld bespreken we uitgebreider in tandvleesziekte: symptomen, oorzaken en behandelopties.

Het verschil ziet u niet betrouwbaar in de spiegel. De tandarts of mondhygiënist meet met een dunne sonde de pocketdiepte rond elke tand en beoordeelt op een röntgenfoto de hoogte van het bot.

Waarom bloedt tandvlees: andere oorzaken

U bent begonnen met flossen of ragers

Wie na jaren begint met flossdraad of ragers, ziet de eerste dagen vaak bloed. Dat is geen beschadiging maar een teken van ontsteking die er al zat en die u niet zag. De meest gemaakte fout is stoppen. Gaat u voorzichtig maar dagelijks door, dan neemt het bloeden meestal binnen een tot twee weken duidelijk af. Zo niet, dan is het tijd voor onderzoek.

Harde borstel en verkeerde techniek

Hard drukken en horizontaal schrobben irriteert het tandvlees meer dan dat het reinigt. Een zachte borstel met kleine kop, kleine draaiende of vegende bewegingen van tandvlees naar tand en een elektrische borstel met druksensor verminderen mechanische irritatie. Let wel: bloedt het tandvlees ook bij zacht poetsen, dan is de oorzaak vrijwel altijd ontsteking en niet de borstel.

Zwangerschap en hormonen

Tijdens de zwangerschap veranderen de doorbloeding van het tandvlees en de reactie op plaque, waardoor veel vrouwen zwangerschapsgingivitis krijgen. Ook in de puberteit of bij hormonale anticonceptie kan het tandvlees gevoeliger zijn. Een bezoek aan tandarts of mondhygiënist is tijdens de zwangerschap veilig en aan te raden; de behandeling wordt alleen afgestemd op het trimester.

Medicijnen

Antistollingsmiddelen en plaatjesremmers, zoals acetylsalicylzuur, verlengen het bloeden. Stop er nooit zelf mee, ook niet voor een tandheelkundige behandeling; dat beslist de arts die ze voorschreef. Sommige medicijnen, waaronder een deel van de bloeddrukverlagers uit de groep calciumantagonisten, bepaalde anti-epileptica en ciclosporine, kunnen tandvleesovergroei veroorzaken die lastiger schoon te houden is en sneller bloedt. Neem uw medicijnoverzicht altijd mee naar de tandarts.

Diabetes

Slecht ingestelde diabetes vertraagt herstel en maakt het tandvlees gevoeliger voor ontsteking; onbehandelde parodontitis maakt het op zijn beurt lastiger om de bloedsuiker goed te regelen. Heeft u diabetes en bloedend tandvlees, meld het dan aan zowel uw behandelaar als uw tandarts.

Roken: waarom rokers minder bloeden

Roken is een van de sterkste risicofactoren voor parodontitis. Nicotine vernauwt echter de bloedvaten, waardoor het tandvlees van rokers vaak minder bloedt, ook als de ziekte voortschrijdt. Geen bloed bij een roker betekent dus niet dat het tandvlees gezond is. Na het stoppen kan het bloeden tijdelijk toenemen doordat de doorbloeding herstelt; dat is een goed teken, geen verslechtering.

Tekort aan vitamine C

Een ernstig vitamine C-tekort veroorzaakt bloedend tandvlees, maar komt bij een gewoon Nederlands voedingspatroon zelden voor. Supplementen vervangen het verwijderen van plaque niet.

Bloedziekten

Zelden is bloedend tandvlees het eerste teken van een stollingsstoornis of een bloedziekte zoals leukemie. Waarschuwingssignalen zijn bloeden zonder aanleiding, blauwe plekken zonder val of stoot, regelmatige neusbloedingen, vermoeidheid en koorts. Wacht dan niet op de tandarts maar ga naar de huisarts.

Uitstekende vullingen en kroonranden

Bloedt steeds dezelfde plek, dan kan een vulling of kroon met een uitstekende rand de oorzaak zijn. Daar blijft plaque hangen die u niet weg krijgt; de tandarts moet de rand bijwerken.

Rond een implantaat

Ook tandvlees rond een implantaat kan bloeden. Een ontsteking van het slijmvlies rond het implantaat (peri-implantaire mucositis) is omkeerbaar; onbehandeld kan ze overgaan in peri-implantitis met botverlies. Laat bloeden bij een implantaat daarom liever vroeg dan laat zien. Meer over de verzorging leest u in onze nazorggids voor tandimplantaten.

Wat u de komende twee weken thuis kunt doen

• Poets twee keer per dag twee minuten met een zachte of elektrische borstel, weinig druk en fluoridetandpasta. Richt de borstel ook op de tandvleesrand, niet alleen op de tanden.

• Reinig dagelijks tussen de tanden met ragers in de juiste maat of flossdraad. De mondhygiënist bepaalt de maat; een rager moet met lichte weerstand passen, niet met kracht.

• Sla bloedende plekken niet over. Juist daar zit de plaque. Wie die plek ontziet, houdt de ontsteking in stand.

• Een mondspoelmiddel met chloorhexidine helpt kortdurend, meestal maximaal twee weken. Langer gebruik verkleurt de tanden en beïnvloedt de smaak. Het vervangt borstel en ragers niet.

• Spoelen met zout water voelt prettig maar heeft beperkt effect; het verwijdert geen plaque.

• Stop met roken of rook in elk geval minder; meer bloeden in de eerste weken is tijdelijk.

Bloedt het tandvlees na twee weken van deze verzorging nog steeds, maak dan een afspraak. Vaak gaat het om tandsteen onder de tandvleesrand, dat u thuis niet kunt verwijderen.

Waarschuwingssignalen: wanneer direct naar een arts

• het tandvlees bloedt spontaan, zonder poetsen, of u vindt 's ochtends bloed op uw kussen,

• het bloeden stopt niet na 15 minuten druk met een schoon gaasje,

• u heeft daarnaast blauwe plekken zonder oorzaak, vaak neusbloedingen, koorts of ongewone vermoeidheid,

• er zijn zweertjes of pijnlijke grijze beslagen op het tandvlees,

• tanden zitten los of verschuiven,

• er komt pus uit de tandvleesrand, of tandvlees of wang is gezwollen.

Bij algemene klachten is de huisarts met bloedonderzoek de eerste stap; bij zwelling, pus of loszittende tanden de tandarts op dezelfde of de volgende dag.

Behandeling en typische kosten in Nederland

Behandeling

Wanneer

Typische kosten

Vergoeding

Periodieke controle

Een tot twee keer per jaar

Volgens de NZa-tarieven

Basisverzekering vergoedt voor volwassenen niet; aanvullende tandartsverzekering vaak wel, tot een maximum

Gebitsreiniging bij de mondhygiënist

Gingivitis, tandsteen, preventie

Gerekend per 5 minuten; een bezoek kost typisch 60 tot 120 EUR

Aanvullende verzekering vergoedt een deel, afhankelijk van uw polis

Parodontale behandeling (pockets reinigen)

Pockets van 4 mm en dieper

Al snel enkele honderden euro's, verdeeld over meerdere afspraken

Afhankelijk van de aanvullende polis en het jaarmaximum

Nazorg (parodontale onderhoudsbehandeling)

Na de behandeling van parodontitis

Als een reinigingsbezoek, elke 3 tot 6 maanden

Valt meestal onder hetzelfde jaarmaximum

Tandartsen en mondhygiënisten in Nederland werken met de door de NZa vastgestelde prestaties en tarieven, zodat u vooraf een begroting kunt vragen. Kijk in uw polisvoorwaarden welk percentage en welk jaarmaximum uw aanvullende tandartsverzekering hanteert. Bij parodontitis geldt: hoe eerder u begint, hoe goedkoper het uitvalt. Een reinigingsbezoek nu kost minder dan een vervangende tand over een paar jaar.

Eerlijk gezegd: reis niet naar Turkije voor uw tandvlees

Gebitsreiniging en tandvleesbehandeling horen bij de tandarts en mondhygiënist bij u in de buurt. Ze vragen herhaalde afspraken en vaste nazorg die u niet in een week in het buitenland afrondt, en de vlucht kost meer dan de behandeling zelf. Bloedt uw tandvlees, wacht dan niet op uw vakantie maar maak thuis een afspraak.

Gezond tandvlees is wel een voorwaarde voor facings, kronen en implantaten, en daarom besteden ook wij er aandacht aan. In onze kliniek in Fethiye begint de eerste dag van elk behandelplan met een tandvleesonderzoek: pocketmeting, controle op bloeden en röntgenfoto's. Vinden we actieve parodontitis, dan behandelen we die eerst, of stellen we het esthetische werk uit en adviseren we behandeling thuis. Een facing of kroon op ontstoken tandvlees sluit minder goed aan, de rand is moeilijker nauwkeurig te maken en het tandvlees eromheen kan later terugtrekken of bloeden. Een implantaat in een mond met onbehandelde parodontitis heeft bovendien een hoger risico op peri-implantitis. Waarom sommige behandelingen in het buitenland misgaan, leest u in Turkse tanden mislukt: hoe voorkom je het; de planning van behandelingen staat in hoe lang een behandeling in Turkije duurt.

Bloedt na het plaatsen van een facing of kroon het tandvlees bij één tand, dan is plaque langs de rand de meest voorkomende oorzaak. Grondig poetsen en ragers helpen; houdt het bloeden aan, stuur ons dan een foto en wij beoordelen of de rand moet worden bijgewerkt. Bij implantaten adviseren we regelmatige controles en reiniging bij uw eigen tandarts of mondhygiënist. Onze schriftelijke garantie dekt materiaal en uitvoering, niet problemen door verwaarloosde mondhygiëne; de details staan in wat de garantie op tandheelkundige behandeling in Turkije dekt. Meer over onze mondzorg vindt u op de pagina geavanceerde mondzorg.

Plant u facings, kronen of een implantaat en bloedt uw tandvlees? Stuur ons een recente röntgenfoto en foto's. Dr. Mustafa Besli beoordeelt ook de toestand van het tandvlees en vermeldt in het schriftelijke behandelplan of dat eerst thuis behandeld moet worden.